حقوق اجتماعی

حضرت زهرا (س) و حضور اجتماعی زنان

از حضرت زهرا(س) نقل شده است که «بهترين چيز براى زن آن است كه نه مرد نامحرم او را بنگرد و نه او مرد نامحرم را بنگرد.» به نظر می‌رسد که حضرت به نوعی با این کلام به زنان توصیه کرده اند که حضور اجتماعی حداقلی داشته و فقط به امر خانه داری و رسیدگی به امور همسر و فرزندان بپردازند. این درحالیست که مادر ایشان، حضرت خديجه خودشان تاجر بوده اند و فعاليت اقتصادي کرده و دارای ثروت بودند. جمع این تناقضات چگونه است؟ به بیان بهتر وظیفه دختر مسلمان امروز چیست: تحصیل، کار و ایفای نقش مادری و همسری و یا فقط در خانه ماندن و مادر و همسر بودن و به اصطلاح پرده نشینی را برگزیدن؟

0426114909-essays.jpg
کلامی که از حضرت فاطمه زهرا سلام الله علیها نقل شده، مورد تایید علمای اهل حدیث است اما نمی‌توان به ظاهر کلام بسنده کرد و نتیجه گرفت که حضرت توصیه به پرده نشینی زنان می‌نمایند. آنچه که در مورد زندگی حضرت زهرا(س) نقل شده، حکایت از این دارد که حضرت در یک رابطه متناسب و متعادل با جامعه خود بودند: حضور در جنگ احد به عنوان درمانگر، در زمان حفر خندق در جنگ احزاب، اداره نخلستان فدک، داشتن جلسات پاسخگویی به سوالات دینی زنان، نيز دفاع از اسلام و ولايت در بحراني ترين اوضاع جامعه اسلامی‌ چنان که در مسجد حضور يافته و با سخنراني كوبنده و روشنگر خود توطئه منافقين و بد خواهان را افشا نمودند

حق اشتغال زن و محدوديت‏ها

ديدگاه اسلام درباره اشتغال زن چيست؟ آيا حجاب اسلامى مانع جدى اشتغال و عامل ركود فعاليت‏هاى اجتماعى زنان نيست؟ اشتغال زنان در جامعه امروزى با نقش مادرى زنان و نيز با توصيه حضرت زهرا عليهاالسلام مبنى بر منع اختلاط چگونه سازگار است؟

براى بيان پاسخ صحيح براساس اسلام ناب و پرهيز از افراط و تفريط به ديدگاه استاد شهيد آيه‏اللّه‏ مطهرى در تبيين حق حضور زنان در فعاليت‏هاى اجتماعى، سياسى و فرهنگى و حق اشتغال آنان اشاره مى‏كنيم. عصاره بيان ايشان در كتاب نظام حقوقى زن در اسلام چنين است:

الف. حق اشتغال
اسلام به زن حق اشتغال و حق مالكيت و تحصيل ثروت داده است و به مرد حق نداده در ثروت متعلق به زن تصرف كند. براساس آيات قرآن، زنان همانند مردان در نتايج كار و فعاليت‏هايشان ذى‏حق هستند. (1)

محدودیت در شنیدن صدای بانوان

صداى خوب زن يك نعمت است، چرا در اسلام براى آن محدوديت قرار داده شده است؟

انسان‏ها در نهاد خويش به صداى خوش ميل دارند و گوش دادن آن نيز موجب تلطيف روح انسان مى‏شود. اما گاهى همين نعمت خدادادى مفاسدى را به همراه دارد. بديهى است كه در چنين مواردى خواندن يا گوش دادن آن نه تنها مطلوب نيست بلكه حرمت هم خواهد داشت. صداى زيباى زنان، براى مردان انگيزش شهوانى داشته و مفاسدى را به دنبال خواهد داشت. بديهى است كه در چنين موردى براى جلوگيرى از مفاسد و در واقع جلوگيرى از سوء استفاده از اين نعمت در اسلام، محدوديت‏هايى وضع شده است. پس اين محدوديت‏ها نه تنها خلاف عقل نيست بلكه كاملاً مطابق عقل است؛ زيرا از نعمت داده شده، استفاده صحيح نمى‏شود و در جهت خلاف حكمت از آن بهره گرفته مى‏شود.
شايان توجه است كه در حرمت موسيقى، ترانه‏هاى غنايى و طرب‏انگيز و لهوى، ميان زن و مرد تفاوتى نيست. آهنگ بيان كلمات نيز مهم است؛ لذا اگر قرآن را نيز به شكل غنا و طرب‏انگيز بخوانند حرام است.

نوشتن احکام بانوان توسط خودشان

چرا احكام ويژه زنان توسط مردان نوشته مى‏شود در حالى كه زنان چه بسا به مسائل خودشان بيشتر از مردان آگاه باشند؟

احكام اسلامى، برگرفته از تشريع و قانون‏گذارى خداوند است كه توسط پيامبر گرامى اسلام و امامان معصوم عليهم‏السلام، به مردم ابلاغ شده است. بنابراين منشأ و مبناى اعتبار احكام و مقرّرات در همه اديان و به طور مشخص در اسلام، اراده و خواست خداى متعال است و همان‏گونه كه ابلاغ آيات و احكام توسط پيامبران و امامان كه همگى مرد بودند هيچ مشكلى را ايجاد نكرده بيان احكام زنان از سوى مراجع تقليد مرد نيز مشكلى را به وجود نخواهد آورد. گرچه به لحاظ فتواى برخى از مراجع بزرگ، زنان مى‏توانند براى ساير زنان مرجع تقليد شوند و زنان از وى پيروى كنند. امّا در اصل استنباط و كشف حُكم تفاوتى ميان زن و مرد نيست و از جهت موضوع‏شناسى، مراجع تقليد نيز، مى‏توانند از زنان درباره امور اختصاصى مشاوره بگيرند و مسايل فقهى را بر اساس آن و مدارك ديگر استنباط كنند.

علت عدم جواز تقلید از مجتهد زن

چرا از زن مجتهده فقط خودش مي تواند تقليد كند در حالي كه او نيز مانند مردان تلاش كرده و به درجه اجتهاد رسيده است در حالي كه حضرت علي در نهج البلاغه مي فرمايند زنان را امتحان كنيد اگر مورد اطمينان بودند با آنها مشورت كنيد سپس در مورد اجتهاد نيز مي توان اينگونه رفتار كرد؟

قبل از بيان پاسخ سوال توجه شما را به اين نكته جلب مي كنيم كه اجتهاد غير از مرجعيت تقليد است.

مشروطیت حضور زنان در اجتماع به نبود زمینه گناه

در رساله خواندم كه اگر خانمي در رفتن به مسجد گمان برد كه مرتكب گناه مي شود نرود بهتر است. با اين حال آيا با اين همه گناهي كه خانم ها در هنگام رفتن به دانشگاه خواسته و نخواسته مرتكب مي شوند در خانه بمانند از لحاظ شرعي بهتر نيست و آيا به دانشگاه رفتن خانم ها در اين صورت ارزش معنوي دارد يا فقط وسيله اي است براي گناه كردن؟

روح معنويت در هر محيطي بستگي به افراد آن دارد. اگر در جايي عده اي انسان بي ايمان و لاابالي جمع شوند، محيط آنجا را به رنگ خود در مي آورند، ولي اگر عده اي مؤمن و با تقوا در محيطي اجتماع کنند، آنجا را به رنگ خدايي در مي آورند.

حقوق زن در اجتماع از دیدگاه اسلام و غرب

ديدگاه اسلام و غربيان درباره حقوق زن در اجتماع چيست؟

پرسش گر محترم ؛ با توجه به اينکه حقوق زن در اجتماع از نظر اسلام و غرب بحث بسيار مفصل و داراي شئون مختلف و بسيار گسترده اي است ، به مباحث کلي و زير بنايي در مورد نگرش اسلام به زن و حقوق او پرداخته و به نحو تطبيقي با نگرش غرب و ديگر اديان مقايسه اجمالي مي نماييم. درعین حال اگر برای شما سوالی باقی ماند به طورجزی وریز مطرح نمایید.

زن از نگرش اسلام

اشتغال زنان در تنگنای حجاب و نقش مادری

ديدگاه اسلام درباره اشتغال زن چيست؟ آيا حجاب اسلامى مانع جدى اشتغال و عامل ركود فعاليت هاى اجتماعى زنان نيست؟ اشتغال زنان در جامعه امروزى با نقش مادرى زنان و نيز با توصيه حضرت زهرا(س) مبنى بر منع اختلاط چگونه سازگار است؟

بريا بيان پاسخ صحيح براساس اسلام ناب و پرهيز از افراط و تفريط به ديدگاه استاد شهيد آيةاللَّه مطهرى در تبيين حق حضور زنان در فعاليت هاى اجتماعى، سياسى و فرهنگى و حق اشتغال آنان اشاره مى كنيم. عصاره بيان ايشان در كتاب نظام حقوقى زن در اسلام چنين است:
الف. حق اشتغال
اسلام به زن حق اشتغال و حق مالكيت و تحصيل ثروت داده است و به مرد حق نداده در ثروت متعلق به زن تصرف كند. براساس آيات قرآن زنان همانند مردان در نتايج كار و فعاليت هايشان ذى حق هستند. نساء (4)، آيه 7 و 32.

اسلام و اختصاص اشتغال به مردان

آيا اسلام اشتغال و فعاليت اقتصادى را تنها براى مردان جايز مى‏شمارد و به كلى زنان را از اين صحنه خارج مى‏سازد؟

بدون شك جواب منفى است. ما نه تنها دليلى برچنين منعى در اسلام نداريم، بلكه شواهد و ادله فراوانى برخلاف آن مى‏توانيم بيابيم، كه به چند مورد آن اشاره مى‏شود: الف) حق مالكيت زنان بر اموال‏شان خداوند متعال در قرآن كريم مى‏فرمايد: للرجال نصيب مما اكتسبوا و للنساء نصيب مما اكتسبن . : براى مردان و زنان از آن چه كسب كرده‏اند، بهره‏اى است. يعنى همان‏گونه كه مردان اگر چيزى تحصيل كنند، مالك آن مى‏شوند، زنان نيز اگر مالى به‏دست آورند، مالك آن خواهند بود.

حضور زن در جامعه به عنوان وزیر

آيا زن مي تواند در اجتماع حاضر باشد و كار كند مثلا وزير باشد؟چه شرايطي دارد؟ حسب آيات و روايات پاسخ دهيد.

از ديدگاه اسلام، اصل فعاليت هاى اجتماعى براى زنان، با رعايت شرايط اخلاقى،نه تنها مذموم نيست، بلكه در برخى موقعيت ها ممدوح و مطلوب است؛ در عرصه هايى چون اجتماعات سياسى- اجتماعى (بيعت با پيامبر ،امام ،وحاکم اسلامی ،نماز جمعه،ودردوران جديد انتخابات، راهپيمايى ها و...)، امر به معروف و نهى از منكر بانوان، تعليم و تعلم بانوان، كسب تخصص هاى مورد نياز زنان، مشاوره در امور بانوان، برنامه ريزى و اجرا و.. در اسلام آنچه در عرصه ى فعاليت هاى اجتماعى بانوان ممنوع شده، اصل حضور در اجتماع نيست؛ بلكه خودنمايى و بى مبالاتى در حفظ حجاب و عفاف است.(مصباح محمد تقي،کوثر زلال،سايت تبيان)